طرحواره چیست؟ و چگونه می تواند زندگی ما را ویران کند؟

8

 

طرحواره چیست؟ لغت طرحواره(طرحواره به انگلیسی: Schema) برای نخستین بار در قرن بیستم توسط یک روانشناس انگلیسی به نام فردریک بارتلت در یکی از تئوری های او به نام تئوری یادگیری عنوان شد. پس از آن طرحواره ها مورد توجه روانشناسان واقع شدند و تحقیقات زیادی در زمینه شناخت طرحواره ها تحت عنوان طرحواره درمانی صورت گرفت. در واقع طرحواره های ناسازگار اولیه که به آنها تله شخصیتی نیز گفته می شود، شاید یکی از اصلی ترین مشکلاتی است که، ممکن است برای هر انسانی پیش بیاید. اگر فردی گرفتار تله های شخصیتی شود، روند زندگیش با اختلالات جدی روبرو میشود و شادی و آرامش وی صلب می گردد. بیشتر تله ها در هم تنیده اند و به مسائلی همچون عزت نفس و اعتماد به نفس فرد مربوط می شوند. در این مقاله از دسته مقالات سایت راز موفقیت قصد داریم در مورد طرحواره ها یا همان تله های شخصیتی صحبت کرده، به انواع و شیوه های شکل گیری آن بپردازیم و نهایت ریشه های تحولی آن را بررسی کنیم..


طرحواره چیست؟

 

طرحواره چیست؟

طرحواره به انگلیسی(Schema)، در واقع قالب و چارچوب باورها و شناخت فرد از خود و محیط پیرامونش است که باعث تفسیر و سازماندهی اطلاعات می گردد. دراصل طرحواره یک چارچوب ذهنی است که، طبق آن ورودی های ذهنمان را سازماندهی می کنیم. یعنی هر ورودی که مطابق بر باورها و عقاید زندگیمان باشد را نگه داشته و بقیه آنها را حذف می کنیم. در حالت کلی طرحواره ها مفید هستند چراکه، کمک میکنند ذهن ما الگو و ساختار مشخصی برای دسته بندی ورودی های خود داشته باشد. مشکل اصلی زمانی ایجاد می شود که این باورها و عقاید مخرب و اشتباه باشند و موجب آزار و اذیت ما شوند. آنجاست که به آنها طرحواره های ناسازگار می گویند.

 

طرحواره ها چگونه شکل می گیرند؟

 

بسیاری از طرحواره ها در سالهای اولیه زندگی (به خصوص سه سال اول)شکل می گیرند، با گذشت زمان قوی تر شده و به حرکت خود ادامه می دهند تا جایی که حتی عامل بسیاری از تجربیات زندگی می شوند. هرچه زمان شکل گیری تله های زندگی به عقب تر(یعنی سالهای نخست زندگی برگردد) بنیادی تر و قوی تر است و تغییر آن سخت تر صورت می گیرد. در حالت کلی از آنجا که طرحواره ها بنیادی ترین و عمومی ترین باور های فرد هستند، تاثیر عمیقی در شناخت، احساس و رفتار فرد دارند و میتوانند کاملا بر زندگی وی مسلط شوند وهمه ی جنبه های زندگی را تحت تاثیر قرار دهند.

نحوه شکل گیری طرحواره ها به شناخت اولیه فرد در دوران کودکی از جهان پیرامون خود برمیگردد و افرادی که کودک در آن زمان بیشترین برخورد را با آنها داشته است مثل خانواده، گروه همسالان و … بیشترین تاثیر را در شکل گیری طرحواره ها دارند. این بنیاد فکری زمانی که فرد به بزرگسالی پا می گذارد، آنچنان قدرتمند می شود که در تمام لایه های ناخود آگاه ذهن فرد نفوذ می کند. گاهی تحت تاثیر تله های شخصیتی اقداماتی از فرد سر می زند که حتی توان تفسیر آنها را ندارد و بدون اینکه بداند چرا اینکار را کرده است هر بار در شرایط مشابه بازهم همین عمل از وی سرمیزند.

طرحواره ها بر اساس ذهنیت های اولیه فرد شکل می گیرند و تجربیات جدید موجب اصلاح و یا تغییر آنها میشود. در این میان عواملی هستند که در شکل گیری طرحواره های ناسازگار یا مخرب تاثیر گذار هستند که در ادامه به بررسی آنها می پردازیم.


عوامل تاثیر گذار در شکل گیری طرح واره

 

شکل گیری طرحواره

طرحواره های مخرب یا ناسازگار در شرایط زیر سریع تر رشد کرده و ماندگاری بیشتری پیدا می کنند.


اولین عامل شکل گیری طرحواره های شخصیتی عدم ارضا نیازها:

 

هر کودکی در بدو تولد نیاز های بنیادین مانند نیاز به دریافت عشق و محبت، نیاز به امنیت جسمی، نیاز به سرپناه، نیاز به آموزش و … دارد. بسیاری از این نیاز ها در محیط خانه و خانواده تامین میشود. چرا که در سالهای اولیه کودک بیشترین ارتباط را با اعضای خانواده خود دارد. چنانچه نیاز های کودک در هر زمینه ای ارضا نشود، می تواند منجر به شکل گیری تله هایی خاصی همچون طرحواره محرومیت هیجانی و طرحواره طرد شدگی و … شود که در ادامه به بررسی هر یک میپردازیم.


دومین عامل شکل گیری طرحواره های ذهنی ارضا بیش از حد نیازها:

 

 از طرف دیگر اگر اطرافیان همواره گوش به فرمان باشند تا هر خواسته و نیاز کودک، هرچند غیر ضروری و یا حتی بی مورد را برآورده سازند، ممکن است در روند شکل گیری شخصیت و بنیاد باوری فرد اختلال ایجاد شود. به طور مثال فرد باور داشته باشد که، همه غلام حلقه به گوش او هستند و باید تمام نیازهایش را برطرف کنند(طرحواره استحقاق و بزرگمنشی) و یا همیشه باید کسی باشد که مسئولیت نگهداری از او را به عهده بگیرد(طرحواره وابستگی). این شیوه تربیتی  میتواند منجر به شکل گیری طرحواره هایی همچون وابستگی/ بی کفایتی و استحقاق و بزرگ منشی شود که در ادامه به معرفی هر یک می پردازیم.


سومین عامل شکل گیری طرحواره های ذهنی آسیب دیدن و قربانی شدن:

 

اگر به هر دلیلی خانواده توان حفظ کردن امنیت فکری، عاطفی و حتی جسمی کودکشان را نداشته باشند و کودک در این ضمینه ها مورد سو استفاده قرارگیرد و قربانی شود، منجر به تشکیل طرح واره هایی همچون نقص/شرم، بی اعتمادی/بدرفتاری و یا آسیب پذیری در فرد میشود. البته در روند شکل گیری طرحواره ها عوامل دیگری مانند سبک مقابله ای که فرد انتخاب می کند، خلق خو و موارد ژنتیکی هم دخیل هستند. خلق و خوی کودک تعیین می کند که آیا توان برقراری ارتباط سالم  با افراد مهم زندگی اش را دارد یا خیر. به طور مثال کودکی که خلق و خوی جسور دارد و تمایل به خطر کردن از خود نشان میدهد احتمال کمتری دارد که بتواند با والدین محتاط ارتباط برقرار کند.


نحوه عملکر طرحواره ها:

 

عملکرد طرحواره ها

بنظر شما طرح واره ها به چه صورت عمل میکنند؟ هر طرح واره در شرایط خاصی تحریک و فعال می شود. اجازه دهید این مورد را با بررسی داستان یکی از مراجعان شرح دهیم.

عزیزی در دوره پرواز ما شرکت می کرد که دچار طرحواره نقص و شرم بود. اگر این سوال برایتان پیش آمده است که، طرحواره نقص و شرم چیست؟ باید بگوییم، افراد گرفتار در این تله شناختی  معمولا در کودکی دچار سو استفاده در هر یک از جنبه های ذهنی، حسی، جسمی و … واقع شده اند و قربانی رفتار غلط دیگران هستند. او نیز قربانی والدین خود شده بود. مادر وی عادت به مقایسه ای او با دیگران داشت و در پایان هر مقایسه نهایتا به این نتیجه می رسید که فرزندش از دیگران کمتر و بی استعداد تر است و موفقیت های چشم گیری ندارد.
او همیشه سعی می کرد توجه و تایید مادرش را بدست آورد اما هربار که به موفقیتی می رسید رفتار مادرش به گونه ای بود که انگار خیلی هم کار خاصی نکرده است.با تمام این شرایط او نهایتا بزرگ شده بود و نسبتا آدم موفقی بود. تحصیلات و شغل خوبی داشت و از جایگاه اجتماعی قابل قبولی برخوردار بود. در حالت کلی اوضاع او خوب بود و می توان گفت در روز های عادی زندگی با چالشی مواجه نمی شد.
اما کافی بود یک نشانه کوچک، تجارب ناخوشایند اولیه را تداعی کنند؛ یا در واقع کسی را ببیند که از نظر خلق و خو شبیه به مادرش باشد. بلافاصله، طرح واره مثل یک بمب ساعتی روشن می‌شد و مانند یک خوره به جانش می افتاد. حدودا چهار سالی می شد که با فردی نامزد کرده بود که از نظر خلق و خو شباهت بی نظیری به مادرش داشت. نامزدش هیچ گاه از او راضی و خشنود نبود.
همیشه همسرش را با دیگر زنان مقایسه می کرد و در نهایت وی را محکوم میساخت. درکنار نامزدش دقیقا؛ شبیه همان افکار و احساساتی که در گذشته با مادرش تجربه کرده است را تجربه می کرد و تمام همان احساسات برایش تداعی میشد. جالب اینجاست این چهارمین مردی بود که با او نامزد کرده و هر چهار مرد دقیقا همین شیوه رفتاری را با وی داشتند. و او این الگوی تکراری را ادامه می داد. وقتی این اتفاق می‌افتد می‌گوییم «ذهنیت طرح واره‌ای» راه افتاده و طرح واره فعال شده است..

بعضی از ذهنیت‌های طرحواره‌ای حال و هوای شما را شبیه همان کودکی می کند که روزی بودید برای همین شما مدام به دنبال همان احساس آشنا در شرایطی می مانید که شاید از آن نفرت داشته باشید. گاهی نیز ذهنیت های طرح واره ای شما را شبیه والد سخت‌گیر و بی‌انصافی می کند که زمانی داشتید. بعضی ذهنیت‌های طرحواره ای شما را به لاک دفاعی می‌برند. بعضی ذهنیت‌ها هم از شما بزرگسال عاقلی می‌سازد که می‌توانید از خودتان حمایت کنید. این شما هستید که انتخاب می کنید کدام ذهنیت را در پیش بگیرید پس نحوه عملکرد طرحواره کاملا به ذهنیت شما بستگی دارد و در هر فرد نحوه عملکرد متفاوتی دارد..


انواع طرحواره چیست؟

 

طرحواره درمانی

همانطور که پیشتر گفتیم، طرح واره ها در دوران کودکی شکل میگیرند و رشد می‌کنند و به طور معمول در مقابل تغییر مقاوم هستند و عموما تا پایان عمر همراه انسان می مانند. گفتیم که طرح  واره ها به طور کلی مفید هستند و موجب ساختار مندی ذهن انسان میشوند. اما طرحواره ها به دو دسته طرحواره سازگار اولیه و طرحواره ناسازگار اولیه تقسیم می شوند. مشکل اصلی طرحواره های ناسازگار یا همان طرحواره هایی مدیریت نشده هستند. این تله های شخصیتی باعث ایجاد الگوهای منفی تقویت شونده هستند و از طریق برقراری دوباره و دوباره تعاملات اجتماعی ناسالم به حیات خود ادامه میدهند و موجبات آزار و اذیت شما را پدید می آورند.

در این مقاله منظور ما از طرح واره ها همان طرحواره های ناسازگار است. برای اینکه بدانیم طرحواره درمانی به چه کارشناسان حوزه روانشناسی 18 طرحواره را شناسایی و هر یک را طبقه بندی کردند که، در ادامه به بررسی هر یک می پردازیم.


طبقه اول حوزه طرد و بریدگی:

 

طرحواره ها حوزه ی طرد و بریدگی حاصل احساس طردشدگی ای عمیق است. زمانی که والدین نتوانند نیاز به دریافت محبت, عشق، احترام و پذیرش را در کودکشان تامین کنند، طرح واره های این حوزه در ذهن کودک شکل می گیرند. اگر فرد در سنین کودکی والدین خود را از دست بدهد، یا اینکه والدینش عادت به انتقادات شدید و مکرر داشته باشند و یا کودک نسبت به گروه همسالان خود پذیرفته نشود و مواردی از این قبیل، طرحواره های این حوزه فعال می شود. پیشنهاد میکنیم چنانچه هر یک از طرحواره های حوزه طرد و بریدگی در شخصیت شما بارز و اصلی است، حتما به طرحواره درمانی روی آورید و از یک طرحواره درمانگر کمک بگیرید. زیرا زمان شکل گیری طرحواره های حوزه طرد و بریدگی عموما تا قبل از هفت سالگی است. لذا از قدرت بالایی برخورداراند و تغییر آنها بدون کمک یک طرحواره درمانگر مجرب شاید بسیار سخت و در مواردی غیر ممکن باشد. طرحواره های این حوزه عبارتند از:


طرحواره رهاشدگی چیست؟

 

طرحواره رها شدگی

طرحواره رها شدگی به انگلیسی: Abandonment Scheme است. باور بنیادی و پایه در طرحواره رهاشدگی و بی ثباتی، ترک شدن است. افراد با طرحواره رهاشدگی همیشه منتظر اند تا نزدیکترین افراد خود را ازدست بدهند. آنها عمیقا معتقد اند بالاخره اتفاقی رخ می دهد تا عزیزانشان را از دست بدهند. این اتفاق می تواند هر چیزی مانند بیماری، مرگ و یا حتی خیانت باشد. این باور چنان فشاری را به افراد با طرحواره رهاشدگی تحمیل می کند که، همواره با ترس و عذاب زندگی میکنند. کوچک ترین رفتار از جانب عزیزانشان را به گونه ای تفسیر کرده و شاخ و برگ می دهند که نهایت به ترک شدن و تنهایی آنها ختم میشود. اصلی ترین نشانه افراد با طرحواره رها شدگی، ترس از تنهایی است. افراد با تله رها شدگی نسبت به جدایی های کوتاه مدت هم واکنش هایی هیجانی از خود نشان می دهند. در ادامه به بررسی کامل این طرحواره می پردازیم و روش درمان طرحواره رهاشدگی را نیز عنوان می کنیم.


رفتارهای شاخص افراد با طرحواره رهاشدگی عبارتند از:

 

1-وابستگی شدید به افراد مهم زندگی،

2-انحصارطلبی و کنترل کنندگی افراطی به گونه ای که قصد کنترل تمام مدت پارتنر خود در همه ضمینه ها را دارند،

3- تمایل به سرزنش و مجازات دیگران به جرم رها کردن آنها،

4- احساس حسادت نسبت به افراد مهم زندگی،

5- رقابت طلبی با رقبای عشقی خیالی

 

طرحواره بی اعتمادی و بدرفتاری چیست؟

 

طرحواره بدرفتاری

طرحواره بی اعتمادی به انگلیسی: Scheme of distrust است. افراد گرفتار در طرح وارهٔ بی اعتمادی/بدرفتاری، همواره بر این باور اند که اتفاقی رخ می دهد و دیگران آنها را دست می اندازند. از آنها سرقت می شود و کسی تمام اموالشان را میدزدند و در حالت کلی مورد سو استفاده دیگران واقع می شوند. وقتی شخصی در حال گفتگو با فردی گرفتار طرحواره بی اعتمادی است، بیمار سخت بر این باور است که دارند به او دروغ می گویند و فریبش می دهند و در حالت کلی افراد با طرحواره بی اعتمادی و بدرفتاری نمی توانند به دیگران اعتماد کنند و سخت نگران این مسئله هستند که نکند از آنها سو استفاده شود. همین امر موجب می شود تا دیگران از آنها فاصله می بگیرند. احساس تنهایی حاصل از طرد شدن آنها توسط دیگران می تواند سایر تله های شخصیتی مثل طرح واره رها شدگی را نیز در آنها تقویت کند. هر چقدر شدت طرحواره بی اعتمادی و بدرفتاری در یک فرد قوی تر باشد او دنیا را جای وحشتناک تری میبیند و مدام با این حس سر می کند که دیگران شیاطینی هستند که قصد آزار دادن وی و سو استفاده کردن از او را دارند.


رفتارهای شاخص افراد با طرحواره بی اعتمادی عبارتند از:

 

1-از درمیان گذاشتن احساسات و افکار خود با دیگران به شدت هراس دارند.

2-نمیتوانند به کسی نزدیک شوند و با او ارتباط صمیمانه ای ایجاد کنند.

3-دیگران را فریب می دهند و از آنها سو استفاده می کنند.

4-برای پیشگیری از احتمال هر خطری با دیگران بد رفتاری می کنند.

5-عموما شریک عاطفی بد رفتاری را برای خود انتخاب می کنند و به او اجازه می دهند از آنها سو استفاده کند.

    

طرحواره محرومیت هیجانی چیست؟

 

طرحواره محرومیت هیجانی

طرحواره محرومیت هیجانی به انگلیسی: Emotional Deprivation Schema است. محرومیت هیجانی یکی دیگر از طرحواره های حوزه طرد و بردگی است. این طرحواره بازتابی از عدم برخورداری از دلبستگی ایمن است که فرد باید در کودکی تجربه می کرد. افرادی گرفتار به تله محرومیت هیجانی مانند افرادی که به طرحواره بی اعتمادی گرفتار هستند، دنیا را جای ناامنی میدانند. تفاوت این طرح واره با طرحواره بی اعتمادی و بد رفتاری در این است که، این دسته از بیماران بر این باور هستند که تمام افراد جامعه، افرادی بی عاطفه اند که دیگران را دوست ندارند. افراد گرفتار طرحواره محرومیت هیجانی بر این باور هستند که، که هیچگاه به اندازه کافی از عشق و محبت عزیزانشان برخوردار نمیشوند و هیچ کس نمی تواند آنها را درک کند. زندگی برای افراد با طرحواره محرومیت هیجانی بسیار عذاب آور است چرا که، دائماً احساس ناکامی عاطفی کرده و معتقدند که نیازهایشان توسط افراد مهم زندگی برآورده نمی‌شود.


طرحواره نقص و شرم چیست؟ 

 

 طرحواره نقص و شرم به انگلیسی: Scheme of defects and shame است. طرحواره نقص و شرم از آن دسته از طرح واره های بنیادی است که زندگی فرد را در تمام جنبه ها تحت تاثیر قرار می دهد و در اصل یکی از آثار عزت نفس تضعیف شده است. افراد با طرح واره نقص و شرم، عمیقا بر این باورند که، افرادی ناقص، معیوب، حقیر، بد، بی ارزش یا دوست نداشتنی اند. طبیعی است که این افراد در اعماق وجودشان همیشه احساس شرمندگی می کنند. برخی به این احساس واقف اند و برخی دیگر آنچنان سالها برای مخفی کردن آن از دیگران تلاش کرده اند که، حتی خودشان هم فراموش کرده اند این احساس شرمندگی است که، آنها را عذاب میدهد.

اگر پای صحبت برخی از افراد مبتلا به طرحواره نقص و شرم بنشینید در اغلب موارد، آنها حتی نمی دانند چه عیب و نقصی دارند که خود را به خاطر آن تا این حد منفور می دانند.  این افراد تمام مدت احساس بی کفایتی می کنند و همیشه ترس از این دارند که نقص هایشان رو شود و در مقابل دیگران تحقیر شوند. فکرش را بکنید زندگی با چنین حسی تا چه اندازه می تواند آزار دهنده باشد.

دستاورد دوست عزیزی از همراهان راز موفقیت به نقل قول از خودشان:

«خودکم بینی داشتم و حالم خیلی بد بود… شاید باورتون نشه استاد  ولی شما یه معجزه بودین برای من… دو جلسه اول دوره پرواز برای من معجزه بود و تغییرات من غیرقابل تصور هست»

برای دیدن نتایج و دستاورد های دوستان راز موفقیتی ما کلیک کنید.

 

رفتارهای شاخص افراد با طرحواره نقص و شرم عبارتند از:

 

طرحواره نقص و شرم

1-از برقراری ارتباط و رابطه با دیگران به شدت می ترسند.

2-خود را انسانی سرشار از صفات منفی می دانند و هیچ نقطه مثبتی در وجود خود پیدا نمیکنند.

3-همواره از این موضوع که دیگران به ضعف هایشان پی ببرند و آنها رذا تحقیر کنند می ترسند.

4-احساس نقص و بی کفایتی در روابط، ازدواج را به کاری وحشتناک و نشدنی برای آنها تبدیل کرده است.

 

دستاورد دوست عزیزی از همراهان راز موفقیت به نقل قول از خودشان:

«تغییراتی که داشتم بینظیر بود.. خود کم بین بودم، اصلا نمیتونستم جلوی جمع حرف بزنم، انقدر تغییر کردم که همه بهم گفتن که چقدر تغییر کردم… زندگیم جهشی تغییر کرد… الان به همه میگم تمرینات و تجربه های استاد جولایی مو لای درزش نمیره»

برای دیدن نتایج و دستاورد های دوستان راز موفقیتی ما کلیک کنید.

 

طبقه دوم حوزه خودگردانی و عملکرد مختل شده

 

حوزه خودگرانی و عملکرد مختل شده میتواند شامل هر اقدامی از جانب نزدیکان کودک باشد که، توانایی فرد برای جدا شدن از خانواده و داشتن عملکردی مستقل را مختل کرده است. عموم افرادی که طرح واره هایشان در این حوزه قرار دارد اتفاقا والدین مهربان و دلسوزی داشتند که به قول معروف: هرکاری می کردند تا آب در دل کودکشان تکان نخورد. این والدین با حمایت بیش از اندازه هرگونه عملکرد مستقلی را در فرزندشان کشته اند. در طرحواره درمانی این حوزه از طرحواره درمانی هیجانی و کارگاه طرحواره درمانی استفاده می شود. جلوتر به بررسی اینکه طرحواره درمانی هیجانی چیست می پردازیم. همچنین برای آشنایی با اینکه کارگاه طرحواره درمانی چیست پیشنهاد می کنیم به دوره مینی پرواز مراجعه کنید. این دوره بخش کوچکی از دوره پرواز است که در آن به تقویت عزت نفس و اعتماد به نفس در افراد پرداخته ایم.طرح واره های این حوزه عبارتند از:

 

طرحواره وابستگی و بی کفایتی چیست؟

 

افراد گرفتار در طرحواره وابستگی و بی کفایتی، یا بر این باوراند که افرادی درمانده و نیازمند به حمایت دیگران هستند و یا خودشان را افرادی درمانده و کودک وار نشان میدهند تا دیگران مسولیت زندگی آنها را به عهده بگیرند. افراد با چنین تله زندگی معمولا با ترس و وحشت زیادی زندگی می کنند و توانایی انجام هیچ کاری را به تنهایی ندارند اجازه بدید طرحواره وابستگی را با یک مثال برایتان توضیح دهم.

عزیزی از همراهان سایت راز موفقیت بود که در دوره ی پرواز شرکت می کردند. ایشان وابستگی شدیدی به همسرشان داشتند و عمیقا بر این باور بودند که اگر روزی زندگی مشترکشان به هر دلیلی خاتمه یابد، توان مراقبت از خود را ندارند و با قطع شدن حمایت همسرشان حتما می میرند.


طرحواره وابستگی و بی کفایتی دو بعد اصلی دارد:

 

طرحواره وابستگی

اولین بعد این طرحواره،  احساس بی کفایتی است. چنین بیمارانی، حتی برای تصمیمات روزمره، نمیتوانند به قضاوت های خود اعتماد کنند. بر این باور هستند که توان تصمیم گیری ندارند و تصمیمات اشتباهی می گیرند. از هرگونه تغییری هراس دارند و میخواهند در همان محیط آشنای گذشته باقی بمانند. از شروع کردن کارهای جدید به تنهایی و حتی در موارد حاد تر از قرار گرفتن در هر موقیت جدیدی به شدت نفرت دارند

دومین بعد این طرحواره احساس وابستگی است. در عموم موارد احساس وابستگی به دنبال احساس بی کفایتی است اما، هستند مواردی که بدون اینکه احساس بی کفایتی کنند، به دیگران برای حل مشکلات خود وابسته هستند. این افراد احساس کودکی را دارند که در همه موارد نیاز من والدی است تا از او مراقبت کند.

 

رفتارهای شاخص افراد با طرحواره وابستگی و بی کفایتی:

 

1-همواره به دنبال کسی هستند تا در کارها، به آنها کمک کند.

2-مدام از دیگران نظرخواهی میکنند و سوال میپرسند که چگونه یک کار را انجام دهند.

3-توانایی انجام بسیاری از کارها نظیر سفر رفتن و … را به تنهایی ندارند.

4-در مدیریت مالی افرادی کم توان هستند.


طرحواره آسیب پذیری چیست؟

 

طرحواره آسیب پذیری

طرحواره آسیب پذیری به انگلیسی: Vulnerability schema است. بیمارانی که طرحواره آسیب پذیری دارند ترسی افراطی و غیر قابل کنترل دربرابر به خطر افتادن سلامتیشان دارند. در حوزه خطر طرحواره آسیب پذیری، این افراد مدام نگران هستند که اتفاقی بیفتاد و امنیت خودشان و عزیزانشان به خطر بیافتد. افراد با طرح واره آسیب پذیری دنیا را جای وحشتناکی میدانند که ممکن است امنیتشان را به خطر بیاندازد. در مقابل هر برآورد احساس خطری به شدت آشفته میشوند و آرامش خود را از دست می دهند.


طرحواره خود تحول نیافته یا گرفتار چیست؟

 

افراد با طرحواره خود تحول نیافته، ارتباط عاطفی شدید و اغراق آمیزی با یکی از افراد مهم زندگی (اغلب والدین) دارند. این ارتباط به حدی تمام جنبه های زندگی آنها را مختل کرده است که به کلی فردیتشان را از دست داده اند. احساس همیشگی آنها  ادغام وجودشان با دیگری است، گوی که هیچ عقیده و سبک تفکری منحصر به خودشان ندارند. افراد با طرحواره خود تحول نیافته بر این باور اند که بدون حمایت دیگری نمی توانند شاد باشند و به حیات خود ادامه دهند. از بسیاری از جنبه ها این طرح واره و طرحواره وابستگی به همدیگر شباهت دارند، اما تفاوت اصلی این دو تله شخصیتی در احساس پوچی و سردرگمی، جهت نداشتن و بی هدفی همیشگی افراد با طرحواره خود تحول نیافته است.


طرحواره شکست چیست؟

 

طرحواره درمانی

افراد گرفتار در تله شخصیتی شکست، اعتقاد راسخی دارند که انسانی شکست خورده اند. یا در افسردگی از این امر به سر می برند که همین الان شکست خورده اند، یا با این ترس زندگی میکنند که بالاخره شکست خورده و نابود می شوند. چنین افرادی مانند افراد با طرحواره وابستگی نسبت به همسالان خود احساس بی کفایتی می کنند و خود را افراد ضعیف تر و کم توان تری میبینند. همچنین مانند افراد گرفتار در طرحواره نقص و شرم، بر این باور هستند که شخصی، دیوانه، بی استعداد، نالایق و نادان هستند که به نسبت دیگران هیچ دستاورد قابل توجهی ندارند..

 اغلب آدم های کاملا موفقی از آب درمی آیند، با این حال احساس میکنند موفقیت های آنها ساختگی و جعلی است


طبقه سوم حوزه محدودیت های مختل شده:

 

حوزه محدودیت های مختل شده میتواند شامل هر اقدامی از جانب نزدیکان کودک باشد که، به فرد این حس را القا کرده است که هیچ حدومرزی وجود ندارد و  او موظف به عمل کردن به هیچ قانون و مقرراتی نیست. البته طرحواره های این حوزه ممکن است به دلیل مرزگذاری های شدید و بی پایه و اساس نیز باشند. به هر حال در روند طرحواره درمانی به گذشته و زمان کودکی فرد رجوع کرده و علل شکل گیری هر یک از طرحواره های این حوزه را، بررسی می کنند. طرحواره های حوزه محدودیت های مختل شده عبارتند از: طرحواره استحقاق و طرحواره خویشتن داری ناکافی که، در ادامه به معرفی هر یک می پردازیم.

 

طرحواره استحقاق چیست؟ (طرحواره بزرگمنشی) 

 

افراد با طرحواره استحقاق، بر این باور هستند که نسبت به دیگران یک سر و گردن، بالاتر هستند. طرحواره استحقاق اگر شدت بسیار بالایی داشته باشد تحت عنوان اختلال شخصیت خود شیفته نیز نام برده می شود که یکی از نشانه های آن اعتماد به نفس کاذب است. باور پایه در تله بزرگمنشی این است که، فرد برای خود حقوق ویژه ای قائل است و هیچ گونه تعهدی نسبت به رعایت قوانین، هنجار های جامعه و حقوق دیگران ندارد. طرح واره استحقاق عموما در حوزه محدودیت مختل شده دسته بندی شده است اما گاهی یک راهکار دفاعی است که بیماران برای فرار از طرح واره های دیگر از آن استفاده می کنند. مثلا ممکن است فردی تله بی اعتمادی داشته باشد، لذا از آنجایی که جهان را جای خطرناکی می داند که ممکن است هر لحظه از آن سواستفاده شود پس راز موفقیت را در آن می بیند که، خودش نیز در این جهان بی در و پیکر با قوانین جنگل، حقوق دیگران را رعایت نکند. برای طرحواره درمانی بیمارانی با این تله شخصیتی، ابتدا طرحواره درمانگر باید به این امر مشرف شود که آیا طرح واره در حوزه خود فعال شده و یا یک راهکار دفاعی برای طرح واره های حوزه ترد و بریدگی است.

 

طرحواره خویشتن داری ناکافی چیست؟

 

طرحواره خویشتن داری ناکافی

در پاسخ به این سوال باید بگوییم که، افراد با طرحواره خویشتن داری ناکافی تاب و توان، تحمل کردن هیچ گونه ناکامی را ندارند. این در حالی است که شاید افراد عادی بدانند که در راه رسیدن به اهدافشان، ممکن است شکست بخورند. لذا برای شکست های خود ناراحت شده و سوگواری می کنند اما نهایتا از جای خود بلند شده و دوباره شروع می کنند. اگر این طرح واره در فردی شدن بگیرد، او توان تحمل هیچ شکستی را ندارد اما در شکل های خفیف تر این تله شخصیتی، فردا در جلوگیری از بیان شدی هیجانات خود عملکرد ضعیفی دارد. درد را تحمل نمی کند و میخواهد هرچه سریع تر به پایان برسد، از مسئولیت پذیری گریزان است، به هر قیمتی که شده از تعارض جلوگیری می کند و زیاد به خودش سخت نمیگیرد در واقع این رفتار بخشی از رفتارهایی است که فرد انجام میدهد تا طرح واره فعال نشود و او را آزار ندهد.

 

طبقه چهارم حوزه خود انگیختگی نا کافی یا دیگر جهت مندی

 

طرحواره های این حوزه عبارتند از: طرحواره ایثار، طرحواره اطاعت و تله پذیرش جویی یا جلب توجه که در ادامه به بررسی هر یک می پردازیم.


طرحواره ایثار چیست؟ 

 

طرحواره ایثار به انگلیسی Scheme of Sacrifice است. افراد با تله شخصیتی ایثار و ازخودگذشتگی تمایلی افراطی بر ارضاء نیازهای دیگران به گونه ای که شاید نیاز های خودشان را در این راه فدا کنند، دارند. افراد با طرحواره ایثارگری چنان زندگی خود را وقف دیگران میکنند که این کار به قیمت عدم ارضای نیازهای خودشان تمام میشود. متاسفانه از آنجایی که در فرهنگ ما ایثار و فداکاری در دسته صفات خوب و مثبت قرار دارد، در عموم مواقع شخص یا به وجود طرحواره ایثار در خود پی نبرده و به دنبال درمان آن نیست و یا انقدر دیر اقدام می کند که سالهای زیادی را با این درد و رنج می گذراند. این افراد همواره این احساس را دارند که نیازهایشان هیچگاه ارضا نمی شود و دیگران به فکر آنها نیستند.


رفتارهای شاخص افراد با طرحواره ایثار:

 

۱) مدام در حال سرویس دهی به دیگران هستند و آنقدر به این کار ادامه می دهند تا به ضرر خودشان تمام شود.

۲) اغلب افرادی خجالتی هستند که، توان نه گفتن به خواسته های دیگران را ندارند.

۳) همواره در حال فداکار و از خود گذشتگی هستند و نیاز های خود را فدای دیگران می کنند.

۴) افرادی که طرحواره ایثار دارند، مدام بر این باور هستند که دیگران از آنها سوءاستفاده می‌کنند و این حس آزار دهنده را همواره به همراه دارند. بدتر از آن اینکه به دیگران اجازه می دهند تا با آنها بد رفتاری کرده و برای ارضای نیاز های خود از آنها سو استفاده کنند.

۵) همواره شاکی هستند که دیگران رفتار مناسبی با آنها ندارند.

۶) اگر احیانا در مواردی خجالت را کنار بگذارند و به خواسته دیگرانه نه بگوییند، احساس عذاب وجدان می کنند.


طبقه پنجم حوزه گوش بزنگی و بازداری:

 

افرادی مستعد ابتلا به طرحواره های این حوزه هستند که، در خانواهای مستبد و بیش از حد سختگیر به دنیا می آیند. وقتی والدین انتظارات عجیب و غریب و غیرواقع بینانه و بیش از حد توان کودک از او دارند، کودک دست به هر اقدامی میزند تا والدینش را راضی کند. ولی متاسفانه هرچه بیشتر تلاش میکند کمتر مورد توجه و تایید والدینش قرار میگیرد. در نهایت به این نتیجه می رسد که هرکاری هم که انجام دهد باز هم نمی تواند رضایت والدینش را بدست آورد. والدین در این خانواده ها چنان سخت گیر و تنبیه گر هستند که عزت نفس کودک را خدشه دار کرده و گاها لطمات جبران ناپذیری بر اعتماد به نفس او وارد می کنند. کودکان در چنین خانواده های مدام با این ترس دست و پنجه نرم می کنند که نتوانند خواسته های والدین را اجرا کنند و این ترس به مرور آرامشش و خوشحالی کودک را تباه می کند. طرحواره های این حوزه عبارتند از: جلب توجه، معیارهای سخت گیرانه، بازدار هیجانی و منفی گرایی که در ادامه به بررسی هر یک میپردازیم.

 

طرحواره جلب توجه چیست؟

 

طرحواره توجه طلبی

 

طرحواره جلب توجه که به آن پذیرش جویی نیز میگویند، به این معنا است که فرد کل توان و تمرکز خود را روی این موضوع می گذارد که مورد پذیرش دیگران قرار بگیرد. اما متاسفانه هربار که مورد تایید دیگران قرار میگیرد این نیاز در وی شدت بیشتری می گیرد و در تمام زندگی خود را نیازمند به جلب پذیرش و تایید دیگران می داند. در این راه ممکن است رفتار های اغراق آمیز از وی سربزند و یا نقاب زده و خود را فردی نشان دهد که نیست. بزرگترین ترس افراد با طرحواره پذیرش طلبی این است که نزد دیگران محبوب و دوست داشتنی نباشند و این امر تماما ریشه در عزت نفس پایین آنها دارد. در اصل این افراد وابستگی شدیدی به پذیرفته شدن توسط دیگران دارند که این وابستگی باعث آسیب پذیری هرچه بیشتر آنها می شود.

 

طرحواره منفی گرایی چیست؟

 

طرحواره منفی گرایی و بدبینی به این معنا است که فرد همیشه و در تمام موقعیت های زندگی تنها نیمه خالی لیوان را می بیند. و نسبت به هرچیز و هرکسی سوظن شدیدی دارد. اگر پای صحبت افراد با این تله شخصیتی بنشینید تنها کلماتی که به تکرار می شنوید، مرگ، شکست، بدبختی و… است. این افراد همیشه در عذاب و استرس احتمال وقوع رخدادهای بد و ناگوار بسر میبرند. از نکات منفی طرحواره منفی گرایی این است که، وقتی تمام مدت به احتمال وقوع اتفاقات بد فکر می کنید سرانجام توسط قانون جذب آن اتفاقات را به زندگی خود جذب می کنید.

 

طرحواره بازداری هیجانی چیست؟

 

طرحواره بازداری هیجانی به انگلیسی Schema Emotional Inhibition است. افراد با این تله شخصیتی در بیان هیجانات خود بسیار ناتوان هستند. همواره تلاش میکنند تا هیجانات خود را پنهان کرده و حدالمقدور در مورد آنها صحبت نکنند. در موقعیت های حساس و احساسی که سایر افراد واکنش های شدیدی از خود نشان می دهند این افراد از لحاظ عاطفی بی تفاوتند و بیش از حد خویشتن داری می کنند. این افراد اغلب احساسات خود نظیر دوست داشتن، محبت و دلسوزی را بیان نمی کنند و همچنین سایر تمایلات نظیر تمایلات پرخاشگرانه خود را نیز سرکوب می کنند. در روابط فردی تا آن اندازه خویشتن داری می کنند که فرد مقابل از شناخت آنها عاجز است. از طرفی از آنجا که هیجانات خود را در زمان مناسب بروز نمی دهند، ممکن است بر اساس فشار زیادی که متحمل می شوند به یکباره کنترل خود را تماما از دست بدهند.

 

طرحواره معیارهای سختگیرانه چیست؟

 

طرحواره معیارهای سخت گیرانه

 

در تعریف طرحواره معیارهای سختگیرانه باید بگویم که، افراد با این تله شخصیتی هیچ گاه از هیچ چیز راضی نیستند. این افراد عمولا از نظر اجتماع افراد موفقی هستند که عملکرد خوبی دارند و عموما از جایگاه اجتماعی ویژه ای برخوردار هستند. درواقع بیماران گرفتار به طرح واره معیارهای سخت گیرانه، معیارهای بلندپروازانه درباره رفتار و عملکرد خود دارند و مدام فکر میکنند باید بیشتر تلاش کنند. افکار پایه این افراد به این صورت است که، آنقدر عملکرد خوبی خواهم داشت تا هیچ گاه هیچ کس از من انتقاد نکند و در مقابل کوچکترین انتقادی به سرعت از کوره در می روند. این طرحواره معمولا منجر به نقص های جدی در احساس لذت ، آرامش ، سلامتی ، احساس ارزشمندی ، پیشرفت یا روابط رضایت مندانه می شود.

 

دستاورد دوست عزیزی از همراهان راز موفقیت به نقل قول از خودشان:

«استاد هنوزم باور نمیشه این معجزه برام اتفاق افتاده؛ چیزی در درون من بود که باعث میشد همیشه از خودم و اطرافیانم ناراضی باشم، مشاوره های زیادی رفته بودم ولی نتیجه نگرفته بودم اما شرکت در دوره شما برای من مثل یه معجزه بزرگ بود»

برای دیدن نتایج و دستاورد های دوستان راز موفقیتی ما کلیک کنید.

 

سبک های مقابله ای در طرحواره ها

 

وجود و تاثیرگذاری طرحواره ها در زندگی ما انکار ناپذیر است. یعنی عملا ما خیلی از رفتار ها را تحت فشار طرحواره ها انجام میدهیم. اما چه اتفاقی می افتد که نوع رفتار دو فرد با یک طرحواره یکسان در مورد رخدادی یکسان متفاوت می شود؟ اجازه دهید موضوع را با یک مثال توضیح دهیم فرض کنید دونفر با طرحواره رها شدگی در یک رابطه عاطفی قرار دارند. خب تا اینجا شرایط یکسان است. هر دو نفر ترس از تنهایی دارند و معتقد اند که اول و آخر این رابطه را از دست میدهند. اما چه اتفاقی می افتد که یکی از افراد تحت فشار طرحواره رها شدگی تصمیم میگیرد  رابطه را ترک کند و پیش خود می اندیشد باید از این حالت فرار کنم و قبل از اینکه ترک شوم خودم بروم. اما دیگری به شدت وابسته می شود و مانند یک لباس تنگ، به طرف مقابلش می چسبد تا مبادا او رهایش کند.

این دقیقا همان چیزی است که در علم طرحواره شناسی به آن سبک های مقابله ای یانگ می گویند. عملکرد افراد در مقابل طرحواره ها کاملا بستگی به سبک مقابله ای دارد که انتخاب میکنند. این امر توجیه کننده ی این موضوع است که چرا دو کودک که در شرایط یکسان بزرگ شده اند و تقریبا طرحواره های ناسازگار اولیه یکسانی دارند، رفتارهای متفاوتی دارند. در انتخاب سبک های مقابله ای عوامل زیادی مثل خلق و خو، ویژگی های فطری افراد و الگو سازی از والدین تاثیر دارند. به طور مثال فردی که ژنتیکا خجالتی است، در مقابل طرحواره نقص و شرم از دیگران مستعد تر است. در ادامه به بررسی سبک های مقابله ای که افراد برای فرار از طرحواره هایشان انتخاب می کنند می پردازیم.

 

تسلیم، اولین سبک مقابله ای در طرحواره ها

 

سبک مقابله ای تسلیم برای فرار از طرحواره ها

 

در سبک مقابله ای تسلیم، فرد مانند یک کودک بی پناه در مقابل طرحواره خود تسلیم است. یعنی معتقد است باور طرحواره ای که در مورد خود دارد کاملا درست است. از او فرار نمیکند. حتی به دنبال تغییر آن هم نیست بلکه مانند کودکی بی دفاع به این شرایط رغبت بار تن میدهد. این تماما همان  الگوهای خود آسیب رسانی است که فرد دائما تکرار میکند. اجازه دهید موضوع را با ذکر یک مثال توضیح دهیم. فردی را در نظر بگیرید که طرحواره نقص و شرم دارد. این فرد معتقد است که معایب و ایرادات اصلاح نشدنی ای در وجود خود دارد. حال اگر این فرد سبک مقابله ای تسلیم را انتخاب کرده باشد در برابر این شرایط کاملا تسلیم، منفعل و خنثی است. او پذیرفته که انسان معیوبی است پس اجازه می دهد دیگران به او توهین کرده و تحقیرش کنند. از قضا افرادی را به زندگی خود جذب می کند که، رفتاری مشابه والدینش داشته و با او بدرفتاری می کنند. او همیشه از حقوق خود می گذرد و اجازه می دهد تا دیگران مانند یک فرد حقیر با او رفتار کنند و عزت نفس او را بیش از پیش، خدشه دار کنند. افراد با سبک مقابله ای تسلیم در برابر طرحواره های ناسازگار اولیه خود آنچنان احساس درماندگی می کنند که در مقابل هر تغییری مقاومت می کنند و دوست دارند در همان شرایط آشنای گذشته باقی بمانند. حتی اگر در این شرایط درد و رنج عمیقی را متحمل می شوند.

 

سبک مقابله ای فرار و یا اجتناب از طرحواره

 

به نظر من سبک مقابله ای فرار راه حلی طبیعی برای مقابله با طرحواره ها است که در نگاه اول به ذهن هر فرد گرفتار به تله های شخصیتی می رسد. وقتی طرحواره ها فعال میشوند عواطف منفی بسیازی مثل خشم، غم، اضطراب و … به سراغ فرد می آیند که گاهی بیش از ظرف تحمل بیمار هستند. فرار کمک میکند تا از درد ناشی از این احساسات بگریزیم. در سبک مقابله ای فرار، فرد انتخاب می کند به جای اینکه با طرحواره خود روبرو شود و آن را حل کند، از رویارویی با آن فرار کند تا آن احساسات گزنده در وی زنده نشود. شاید فرار یک تسکین موقت برای طرحواره شما باشد اما، به هیچ وجه راه حل خوبی نیست. وقتی مدام در حال فرار هستیم، هیچ وقت یاد نمی گیریم که چگونه بر طرحواره های ناسازگار اولیه خود غلبه کنیم و همواره اسیر آنها هستیم. اگر با واقعیت روبرو نشوید، صورت مسئله پاک نمی شود و مشکل شما هیچ وقت حل نمی شود. با اینکار برای حل طرحواره هایتان هیچ راه حلی پیدا نمی کنید.

ادامه دادن به این سبک مقابله ای می تواند بسیار خطرناک باشد. افراد زیادی را می شناسم که در این راه به کلی تمامی احساسات و هیجانات خود را از دست داده و به فرد منفعلی تبدیل شده اند. حتی خیلی از آنها با زیاده روی در این روند پیامد های ناگواری مانند اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی را تجربه کرده اند.

 

سبک مقابله ای جبران افراطی

 

سبک جبران افراطی- طرحواره- طرحواره درمانی

 

سبک مقابله ای جبران افراطی به زبان ساده یعنی حمله کردن به طرحواره. یعنی میخواهیم به زمین و زمان ثابت کنیم که دقیقا برعکس چیزی که به آن باور داریم درست است. مثلا شخصی با طرحواره نقص و شرم که سبک مقابله ای جبران افراطی را دارد، اتفاقا فردی با اعتماد به نفس بالا و حتی با اعتماد به نفس کاذب جلوه می کند. یا فردی با طرحواره وابستگی با سبک مقابله ای حمله، آنچنان عملکرد مستقلی از خودش نشان می دهد که دیگران حتی در اعماق وجودشان لحظه ای به این موضوع شک نکنند که او فردی وابسته است. شاید به ظاهر بنظر برسد که این سبک مقابله ای انتخاب خوبی است. به خصوص که افرادی که از این سبک برای مقابله با طرحواره هایشان استفاده میکنند در نظر عموم فرد موفقی هستند. اما با این شیوع ما فقط یک نقاب بر چهره خود زده ایم و آن را به دیگران نشان می دهیم. علاوه بر اینکه در این راه انرژی زیادی میزاریم و از توان می افتیم، در اصل داریم سر خودمان و دیگران را کلاه می گذاریم و اصرار داریم خودمان را چیزی نشان دهیم که، حتی خودمان هم باورمان نمی شود آن باشیم. شاید خیلی از افراد موفق جهان این سبک مقابله ای را انتخاب کرده باشند اما در این روش آرامش حقیقی از فرد سلب میشود.

 

روند تغییر طرحواره ها و طرحواره درمانی

 

طرحواره درمانی

 

پس از تحلیل پرسشنامه طرحواره یانگ اولین چیزی که به ذهن انسان می رسد این است که، اکنون که به طرحواره های خود پی بردم چگونه در سبب طرحواره درمانی برآیم؟ یا اینکه اصلا باید به طرحواره درمانگر مراجع کنم یا اینکه به تنهایی خودم از پس این مشکل برمی آیم؟ برخی به جستوجو کلمه طرحواره درمانگر به انگلیسی می پردازند تا شاید جواب کامل تری برای سوال خود در رفرنس های لاتین پیدا کنند. در تعریف طرحواره درمانی همینطور که حتما تا کنون حدس زده اید، طرحواره درمانی راهکاری برای درمان و کنترل اختلالات شخصیت،  در حوزه طرح واره شناختی است که با تکنیک های متفاوتی اجرا میگردد و میتوان گفت، انواع متفاوتی دارد. به این سبک درمان اختلالات شخصیتی، طرحواره درمانی مدرن می گویند که روز به روز بر تعداد طرفداران آن افزوده میشود. طرحواره درمانی به خصوص روش طرحواره درمانی هیجانی، اولین بار توسط روانشناسی به نام یانگ مطرح شد. وی برای طرحواره درمانی کتاب زندگی خود را دوباره بیافرینید را تالیف نمود که این روزها به عنوان یک مرجع توسط طرحواره درمانگر ها استفاده میشود. یانگ در کتاب طرحواره درمانی خود، علت شکل گیری تله های شخصیتی را، ناکامی و تجارب تلخ و ناگوار افراد در برآورده نشدن نیازهای خود، به ویژه در سنین کودکی معرفی می کند. طرحواره های ناسازگار اولیه به تدریج قدرت گرفته و بارور میشوند و در نهایت این باورهای مخرب،  زمینه مناسب برای شکل گیری مشکلات شناختی و اختلالات شخصیت را فراهم می آورند.

در مورد طرحواره درمانی این اصل را در نظر بگیرید که، تکنیک هایی که در این سبک درمانی به کار گرفته میشود، در ابتدا آرامش افراد را سلب می کند و موجب آشفتگی ذهن می گردد. اما با ادامه دادن به درمان کم کم، باورهای درست جایگزین، باورهای غلط و ناسازگار شده و احساس آرامش درونی در بیمار به وجود می آید. اگر طرحواره درمانی توسط یک طرحواره درمانگر حاذق صورت گیرد، سبک زندگی فرد را به کلی تغییر می دهد، به گونه ای که افکار، احساسات و از همه مهم تر باور های فرد اصلاح میشود. در این میان طرحواره درمانی هیجانی یکی از روش های درمانی طرحواره های یانگ است که قدمتی سی ساله و در عین حال تاثیری عمیق بر علم روانشناسی دارد. در طرحواره درمانی هیجانی درمانگر با کاوش در خاطرات کودکی بیمار، به دنبال احساسات سرکوب شده ای میگردد که ریشه شکل گیری طرحواره ها بوده اند. در نهایت به کمک تکنیک هایی فرد موفق به تخلیه هیجانات ناشی از آن احساس میشود. پس از تخلیه هیجانات منفی به مرور زمان به کمک مهندسی معکوس بیمار می آموزد که در دام طرحواره ها گرفتار نشود و در شرایطی که طرحواره او فعال می شود برخورد مناسبی داشته باشد.

 

انواع طرحواره درمانی

 

در علم روانشناسی تعارف و نظریه های متعددی درباره طرحواره ها، عوامل تاثیرگذار در شکل گیری آنها و انواع شیوه های درمانی ذکر شده است اما باید بدانیم طرح واره دو نوع اصلی دارد:

• طرحواره سازگار اولیه
• طرحواره ناسازگار اولیه

نکته قابل توجه این است که برای انتخاب یک نوع طرحواره درمانی باید به حوزه هایی که تله شخصیتی در آنها فعال است توجه کرد.(همان پنج حوزه، طرد، عملکرد مختل،محدودیت مختل، بازداری هیجانی و خود انگیختگی ناکافی که پیشتر به توضیح آن پرداختیم.) همچنین باید به نوع طرحواره فرد نیز دقت کرد.(به طور مثال شاید رفتاری که با بیماری با طرحواره استحقاق میشود، به هیچ عنوان نباید با بیماری با طرحواره نقص و شرم شود.)

یکی از انواع طرحواره درمانی که به آن طرحواره درمانی هیجانی نیز میگویند، تکنیک بازیابی خاطرات است. در این روش بیمار به کمک طرحواره درمانگر خود، به بازیابی همان خاطراتی می پردازد که ریشه و نقطه شکل گیری آن طرحواره خاص بوده است. آنگاه طرحواره درمانگر کمک میکند تا بیمار انرژی منفی تخلیه نشده خود را تخلیه کند و با حمایت طرحواره درمانگر روند ناخوشنودی که موجب تحقیر، ناراحتی و … بیمار بوده است را تغییر میدهند

8 نظرات
  1. ناشناس نظرات کاربران

    سلام خدمت استاد جولایی عزیز و همه دوستان عزیزم در گروه راز موفقیت.
    قبل از هرچیزی بابت مقاله بسیار خوب و توضیحات صریح و رونی که در مورد طرحواره ها دادید ممنونم. برای چند تا سوال پیش اومد
    اول اینکه برای پی بردن به تعداد و درصد طرحواره هامون حتما باید به مشاور مراجعه کنیم یا تست طرحواره های یانگ هم میتونه دقیقا به ما بگه که چه طرحواره هایی داریم.
    دوما این اینکه آیا سبک مقابله ای که ما در برابر طرحواره هامون در پیش میگیریم، روی طرحواره درمانی اثر داره یا نه؟ یعنی اینکه هر سبک مقابله ای روش درمانی خودش رو داره؟

  2. محمود جولایی نظرات کاربران

    سلام بر شما سارا عزیز.
    ممنونم از زمانی که گذاشتین و مقاله رو مطالعه کردین. امیدوارم تونسته باشیم کمکتون کنیم به زودی هم آزمون طرحواره یانگ به صورت کلی را در سایت قرار میدهیم و هم به تحلیل پرسشنامه طرحواره یانگ می پردازیم.

  3. کیوان نظرات کاربران

    سلام به همه عزیزان مجموعه راز موفقیت. ممنونم از مقاله خوبی که برای طرححواره گذاشتید بسیار روون قابل فهم طرحواره ها رو توضیح دادین چندتا خواهش ازتون داشتم
    اول اینکه پرسشنامه طرحواره یانگ رو برامون بزارید و لطفا شیوع تحلیل پرسشنامه طرحواره یانگ رو هم بهم آموزش بدین
    دومم اینکه شیوه طرحواره درمانی جفری یانگ رو هم تحلیل کنید برامون. ممنونم از مقاله خوبتون

  4. شیما نظرات کاربران

    سلام
    استاد جان میشه راجع به طرحواره ایثار هم مطلب بزارید؟

  5. حسین نظرات کاربران

    با سلام ضمن تشکر از مقاله خوب و قلم روانتون میخواستم ازتون درخواست کنم که کتاب طرحواره درمانی معرفی کنید

  6. حسین نظرات کاربران

    استاد عزیز ممنونم از مقاله خوب و عالیتون بسیار تاثیرگذار بود. لطفا راجع به روش طرحواره درمانی هیجانی هم مطلب بزارید ممنونم از سایت خوبتون

  7. زهره نظرات کاربران

    سلام
    ممنونم از مقاله خوبتون استاد عزیز مثل همیشه عالی بود.
    ببخشید من میخوام بدونم طرحواره ها باید شدتشون چقدر باشه تا به طرحواره درمانگر مراجعه کنیم؟

  8. سارا نظرات کاربران

    سلام خیلی ممنونم از مقاله خوبتون لطفا تست طرحواره هم قرار بدین تا بتونیم تشخیص بدیم کدوم طرحواره ها رو داریم

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پیام شما پس از بررسی منتشر می شود

پشتیبانی سایت توسط : پشتیبان وردپرس